27.1 C
Chalkida
16 Ιουνίου 2019
ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΑ-ΡΕΤΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ Στήλες

‘Η ΜΝΗΜΗ ΔΑΚΡΥΖΕΙ’: Το ποδόσφαιρο την περίοδο της Κατοχής

Και ο αθλητισμός και ειδικότερα το ποδόσφαιρο, μετρά τα θύματα που άφησε πίσω του το ‘δικέφαλο’ Ναζί-Φασιστικό τέρας. Είχαμε εκτελέσεις και λίγο αργότερα αδερφοσφαγές, όπως θα περιγράψουμε για τη συνέχεια.

Πρώτα το Αλβανικό Μέτωπο και ύστερα η Γερμανική εισβολή και κατάληψη της Χώρας. Η μάυρη απειλή, σύννεφο τρομακτικό απλώνεται απ’ άκρου εις άκρον της Ελλάδας. Κάθε έκφραση ελεύθερης σκέψης και δραστηριότητας πνίγεται και καταπνίγεται. ‘Όλα τα σκίαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά…’. Θύμα αυτής της καταθλιπτικής ατμόσφαιρας και το ποδόσφαιρο, τα χρόνια εκείνα. Οι Ιταλοί αλλά και λίγο αργότερα οι Γερμανοί δεν το απαγόρευσαν επίσημα, αλλά εύκολα μπορείς να μπλέξεις και να οδηγηθείς στα κρατητήρια, εκεί που σήμερα βρίσκεται ‘το σπίτι με τ’ αγάλματα’ στο Κρηπίδωμα. Εδώ ήταν η έδρα της Κομαντατούρ. Στο Μέγαρο Κιαπέκου έδρευε η Ιταλική Καραμπινερία (Ασφάλεια).

Ύστερα ήταν και η πείνα, ανήμερο θερίο… πως να συμφιλιωθείς μαζί της; Τα κορμιά των αθλητών που έρχονται απ’ την προηγούμενη δεκαετία του ’30, λιπόσαρκα, στεγνά, αποστεωμένα. Και η ψυχή που να βρει κουράγιο, ρημαγμένη από ηθικές δυνάμεις και αρετές. Η απελπισία κυριαρχεί στη ψυχοσύνθεση κάθε κατακτημένου, σαν ένα ακαταμάχητο, αδηφάγο, ισοπεδωτικό συναίσθημα…

Παρ’ όλα αυτά στα 1942, Ολυμπιακός και Προποντίδα, συγκροτούν μια νέα ομάδα, που την ονομάζουν ‘ΝΙΚΗ’. Η πόλη βρίσκεται υπό Ιταλική διοίκηση. Οι δυο κορυφαίοι σύλλογοι, αδυνατούν να συγκροτήσουν από μόνοι τους ενδεκάδα. Η πείνα, ο φόβος και η φυγή προς το βουνό, τους έχει ‘αποδεκατίσει’. Αντίπαλος η Α.Ε. Σχηματαρίου. Εκεί έχουν καταφύγει πολλοί παίκτες, από ομάδες του κέντρου. Ο εύφορος κάμπος της Θήβας, εγγυάται την εξασφάλιση της τροφής… και οι ψωμομένοι Βοιωτοί λίγο έλειψε ν’ ανατρέψουν το εις βάρος τους σκορ. Ο αγώνας θα λήξει 4-3, υπέρ των Χαλκιδέων.

Η ‘πείνα’ κυρίαρχος απειλή, σ’ όλες τις εκδηλώσεις των ανθρώπων της Κατοχικής Ελλάδας, ‘πανταχού παρούσα’ και βεβαίως στις αθλητικές, λύγισε και τιμώρησε τους ‘αυθάδεις’ νεαρούς Χαλκιδέους, σε εκείνο το παιχνίδι που την υποτίμησαν και την αψήφισαν…

Αργότερα ‘Ένωση’ και ΑΕΚ μετασχηματίζονται σε μια νέα ομάδα, που την ονόμασαν ‘ΕΘΝΙΚΟ’. Δεν γνωρίζουμε αν οι δύο ‘ενώσεις’ είχαν κάποιο ιδιαίτερο εθνικό συμβολισμό. Οι Ιταλοί κατακτητές (μάλλον εποικιστές με την χαριστική ανοχή των Γερμανών) συνδυαστικά κρίνοντες κατά το ‘Εθνική Νίκη’, προσέλαβαν και προσέδωσαν σ’ αυτή την ποδοσφαιρική πρωτοβουλία, αντιστασιακό χαρακτήρα, ότι δήθεν τρέφει εθνικές προσδοκίες και διέλυσαν βίαια τους δυο συλλόγους συλλαμβάνοντας τους εμπνευστές και πρωτεργάτες.

Μέσα σ’ αυτούς ο Τάσος Μπάσης, ο Γιώργος Θανόπουλος και ο Γιάννης Μπούρικας. Στην Ιταλική Καραμπινιερία, που βρισκόταν σ’ ένα παλιό κτίριο, που σήμερα είναι το Μέγαρο Κιαπέκου (Καραμουρτζούνη) οι συλληφθέντες ανακρίνονται απ’ τον φασίστα λοχία Μοράτσι, που επιμένει στην ‘Εθνική Νίκη’.

Οι συλληφθέντες αρνούνται τα πάντα. ‘Και πως έπρεπε να τη βγάζαμε..;’ ρωτάει σε κάποια στιγμή ο Μπάσης…

‘Γάιδαρος…’ απαντάει ο Μοράτσι

‘Εσείς στην Ιταλία έχετε ομάδα με τέτοιο όνομα..;’ ανταπαντάει ο Μπάσης…

Και τον πέταξαν με τις κλωτσιές στο υπόγειο του κτιρίου.

Στο ίδιο περιστατικό αναφέρεται ο τερματοφύλακας της ‘Ένωσης’ Γιάννης Μπούρικας και εξιστορεί κάποια γεγονότα του ’42, στα οποία υπήρξε πρωταγωνιστής:

‘Είναι κατοχή του 1942. Οι Γερμανο-Ιταλοί απαγορεύουν κάθε αθλητική εκδήλωση και προπάντων ποδοσφαιρική των σωματείων της πόλης. Τότε ήμουν υπεύθυνος του εκπολιτιστικού τμήματος της ΕΠΟΝ. Έφτιαξα μέσα στο σκοτάδι της σκλαβιάς, δυο σωματεία για ξεκίνημα. Τη ‘Νίκη’ της οποίας παρουσιάστηκα ως πρόεδρος και τον ‘Εθνικό’ που ορίσθηκε ο Μπάσης. Τύπωσα μεγάλες αφίσες για έναν αγώνα και πήγαμε στην Καραμπινιερία να πάρουμε την άδεια. Διερμηνέας ήταν η Κάκια η Βουδούρη. Φαίνεται όμως ότι ο προδότης είπε το ‘ποίημα’ στους κατακτητές.

Τον Τάσο, τον γκρεμοτσακίσανε στις σκάλες και έφυγε στραπατσαρισμένος, αφού έσκισαν τις αφίσες. Εμένα με ρίξανε στο ‘υπόγειο’ νηστικό, με το ξύλο, την ανάκριση και χωρίς επικοινωνία για έντεκα μέρες. Απέφυγα τα χειρότερα, γιατί θα με στέλνανε στην Αθήνα. Παρενέβη ο Γρηγόριος και αποφυλακίστηκα. Υπηρετούσα τότε στη ΛΑΪΚΗ ΥΓΕΙΑ που πρόεδρος τότε ήταν ο ίδιος…’.

Ο Δημήτρης Δεμερτζής στο ‘ερυθρόλευκο εγκόλπιο του’ αποδίδει την ύπαρξη της ‘Νίκης’ στον μεταμφιεσμένο Ολυμπιακό εκείνης της συφοριασμένης περιόδου και δίνει μια σύνθεση του: Θανόπουλος-Κολιαβέττας-Αφράτης-Παπασκούλης-Επ. Ταμπάκης-Αγγελίδης-Παπαδημητρίου-Μπαϊμπάκης-Πολυχρονόπουλος-Κακαράς-Μπάμπουρας.

Ο ίδιος αναφέρεται σε μια αναμέτρηση του Ολυμπιακού με την Ένωση Σχηματαρίου, που ανέδειξε νικητή τον πρώτο με 3-1 και υποστηρίζει ότι ήταν η πρώτη ποδοσφαιρική συνάντηση στην κατεχόμενη Εύβοια, στις 22 Φεβρουαρίου του 1943.

Το Εθνικό Γυμναστήριο, αδιαμόρφωτο, ένα χωράφι έμοιαζε γεμάτο πέτρες και αγκάθια, που εκτεινόταν από ανατολάς προς δυσμάς, κατά πλάτος, όχι όπως το γνωρίζουμε σήμερα. Έχει καταληφθεί και αυτό απ’ τον Ιταλικό στρατό Κατοχής. Οι περισσότεροι που έζησαν τα νεανικά τους χρόνια την περίοδο της Κατοχής και κοντά στην περιοχή, ενθυμούνται τους Ιταλούς στρατιώτες να ασκούνται και να επιδίδονται μετά μανίας στο άθλημα του ποδοσφαίρου, φωνασκώντας και βρίζοντας στη γλώσσα τους.

Ο γείτονας μου, ο μπαρμπά-Κώστας ο Μαργαρίτης (Κουβάς) …θεός συγχωρέσει αυτόν, παιδί μικρό τότε, τσοπανοπαίδι, βοσκούσε τα πρόβατα των Ιταλών και κέρδισε καμιά ‘μπανιότα’, στην περιοχή πιο πέρα απ’ το γήπεδο, στου Φραγγιά και προς τη Λιανή-Άμμο, ανάμεσα στους καλαμιώνες και στη χαμηλή ελώδη βλάστηση και θυμάται χαρακτηριστικά:

Το γήπεδο εκείνης της εποχής, ερχόταν στην ‘κόντρα’ με το σημερινό. Μάλιστα στη δυτική πλευρά, υπήρχε ένα πηγάδι. Χάζευα παρακολουθώντας τις προσπάθειες των Ιταλών φαντάρων και όταν η μπάλα καμιά φορά έπεφτε στο πηγάδι, οι Ιταλοί με καλόπιαναν… ‘buono piccolo’ και τα λοιπά, μ’ έδεναν με μια τριχιά και με κατέβαζαν στον πάτο για να την επαναφέρω… Ο ίδιος μας λέει ότι ‘παρ’ ότι οι Ιταλοί με πρόσταζαν να την πετάξω προς το στόμιο… εγώ την αγκάλιαζα και επέμενα στους στρατιώτες να με τραβήξουν προς τα πάνω μαζί με την μπάλα… δεν είχα εμπιστοσύνη στους ‘μακαρονάδες’… που δεν το ‘χαν σε τίποτε να μ’ άφηναν εκεί κάτω μέχρι να τελείωνε το παιχνίδι…’

Αργότερα βέβαια το σημερινό γήπεδο άλλαξε προς το καλύτερο μορφή και κατεύθυνση σχετικά με τις δυο εστίες και αυτό πρέπει να έγινε την περίοδο που επανήρχισε το πρωτάθλημα της ΕΠΣΕΒ το ’46-’47.

Ο Γιώργος Ισμίρογλου θυμάται κάποιες συναντήσεις κυρίως ανεξάρτητων ομάδων, μεταξύ των, αλλά και με ομάδες που σχημάτιζαν Ιταλοί στρατιώτες (οι Γερμανοί δεν καταδέχονταν…) στο νέο γυμναστήριο.

Μάλιστα μας λέει χαρακτηριστικά, διαιτήτευε ένας Ιταλός κοντακιανός, ευκίνητος και γρήγορος, αξιωματικός με βαθμού λοχαγού. Ήταν εξαιρετικός, πραγματικά ακριβοδίκαιος. Φορούσε μάλιστα μια φαρδιά ζώνη στη μέση…

Τα ‘αρχεία της ΕΠΣΕ’ αναφέρουν ότι οι Ιταλοί επέτρεπαν τη λειτουργία των προπολεμικών ομάδων, αλλά Ολυμπιακός, Ένωση, Προποντίδα και ΑΕΚ είχαν κυριολεκτικά ‘σκορπίσει’.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ο Σπύρος Σπαντίδας στηρίζει το ‘Αγαπώ και Πράττω’ (videos)

Κώστας Λαγός

ΠΑΙΔΩΝ ΕΠΣΕ: Ορισμός αγώνα πρωταθλήματος

Κώστας Λαγός

ΕΠΣΕ: Ποινολόγιο παραγόντων-σωματείων (20,24/4)

Κώστας Λαγός